KKP เตือน Super El Niño ความเสี่ยงที่รอบนี้จะรุนแรงในระดับ “เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์” KKP เตือน Super El Niño ความเสี่ยงที่รอบนี้จะรุนแรงในระดับ “เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์”

KKP เตือน Super El Niño ความเสี่ยงที่รอบนี้จะรุนแรงในระดับ “เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์”

ปัจจัยลบพลิกเกมปี 2027

พฤศจิกายน 22,2026…KKP Research เสนอแนวทางรับมือเชิงนโยบายในระยะสั้น 3 เรื่องบริหารจัดการน้ำอย่างเข้มงวดและสื่อสารล่วงหน้า ปรับเปลี่ยนชนิดพืช เปลี่ยนมาตรการช่วยเหลือให้ตรงเป้า ระยะยาว ภาครัฐควรเร่งลงทุนขยายระบบชลประทาน โดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ควบคู่กับการยกระดับผลิตภาพและผลผลิตต่อไร่

ในปี 2026 ภาคเกษตรไทยยังได้รับผลกระทบในวงจำกัด เนื่องจากเอลนีโญเริ่มก่อตัวช่วงฤดูฝนและมีปริมาณน้ำสำรองในเขื่อนใกล้ระดับสูงสุดในรอบทศวรรษ ส่งผลให้ผลผลิตยังขยายตัวได้ประมาณ 1.2% ขณะที่ราคาสินค้าเกษตรปรับขึ้น 7.5% จากภาวะอุปทานโลกตึงตัว หนุนให้รายได้ภาคเกษตรยังเติบโตได้ 8.8%

อย่างไรก็ตาม ปัจจัยบวกดังกล่าวกำลังพลิกกลับเป็น 2 ปัจจัยลบสำคัญในปี 2027 ได้แก่

นอกจากนี้ ลำดับความสำคัญของการจัดสรรน้ำจะกลับมาเป็นแรงกดดันอีกครั้ง เนื่องจากน้ำต้นทุนต้องถูกจัดสรรเพื่อการอุปโภคบริโภค การรักษาระบบนิเวศ และภาคอุตสาหกรรมก่อนภาคเกษตรกรรม ซึ่งการขยายตัวของอุตสาหกรรมที่ใช้น้ำปริมาณมากอย่าง Data Center อาจเพิ่มแรงกดดันต่อภาคเกษตร หากขาดการกำกับดูแลที่เหมาะสม

ภายใต้เงื่อนไขน้ำต้นทุนที่ต้องใช้ยาวนานขึ้นหากเกิดฝนทิ้งช่วง KKP Research ประเมินว่าผลผลิตเกษตรจะทยอยได้รับผลกระทบเป็น 3 ระลอก ดังนี้

ระลอกแรก – ข้าวนาปรัง (ภาคกลาง): พืชที่พึ่งพาน้ำชลประทานเกือบทั้งหมด จะได้รับผลกระทบเร็วที่สุดในฤดูนาปรัง 2026/27 จากการจำกัดพื้นที่เพาะปลูกและการงดทำนาปรังรอบสอง

ระลอกสอง – พืชไร่พึ่งพาน้ำฝน (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ): ได้แก่ มันสำปะหลัง อ้อย และข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ซึ่งจะได้รับความเสียหายหากฝนต้นฤดูปี 2027 ทิ้งช่วง

ระลอกสาม – พืชไม้ยืนต้น: ได้แก่ ปาล์มน้ำมันและยางพารา แม้ไม่กระทบในทันที แต่ความร้อนและภัยแล้งสะสมจะชะลอการเจริญเติบโต ทำให้ต้องใช้เวลานานขึ้นกว่าจะเก็บเกี่ยวผลผลิตได้

ด้านราคาสินค้าเกษตร แม้เอลนีโญระดับรุนแรงจะกระทบผู้ผลิตรายใหญ่ในเอเชียและพยุงราคาสินค้าเกษตรโลกให้อยู่ในระดับสูงต่อเนื่อง แต่สำหรับ “ข้าว” ซึ่งเป็นสินค้าเกษตรหลักของไทย โอกาสที่จะเห็นราคาพุ่งแรงเหมือนปี 2023 (ช่วงที่อินเดียจำกัดการส่งออก) มีค่อนข้างจำกัด เนื่องจากปัจจุบันปริมาณข้าวสำรองของอินเดียและผู้ส่งออกหลักอื่น ๆ กลับมาอยู่ในระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์

จากการประเมินเบื้องต้นของ KKP Research หากภัยแล้งรุนแรงเทียบเคียงปี 2014–2016 ที่ผลผลิตหดตัว 19% ขณะที่ราคาสินค้าเกษตรปรับขึ้นได้เพียง 0–4% จะฉุดให้รายได้ภาคเกษตรหดตัวสูงถึง 15–20% ในปี 2027 แต่หากผลผลิตหดตัวราว 5% ตามค่าเฉลี่ยช่วงปี 2005–2025 รายได้ภาคเกษตรจะหดตัวราว 1–5%

KKP Research เสนอแนวทางรับมือเชิงนโยบายในระยะสั้น 3 ประการ ได้แก่

1.บริหารจัดการน้ำอย่างเข้มงวดและสื่อสารล่วงหน้า: แจ้งเกษตรกรตั้งแต่เนิ่นๆ เรื่องการงดทำนาปรังรอบสองและการกันน้ำสำรองรับช่วงฝนทิ้งช่วง ควบคู่กับมาตรการชดเชยที่สมเหตุสมผล

2.ปรับเปลี่ยนชนิดพืช: ส่งเสริมการปลูกพืชใช้น้ำน้อยและพันธุ์อายุสั้นในพื้นที่เสี่ยง

3.เปลี่ยนมาตรการช่วยเหลือให้ตรงเป้า: เน้นช่วยเหลือเกษตรกรที่ผลผลิตเสียหายจริง เช่น การขยายระบบประกันภัยพืชผล แทนมาตรการพยุงราคาแบบหว่านแหที่มีต้นทุนสูงและได้ผลน้อยในภาวะที่ราคาสินค้าเกษตรอยู่ในระดับสูงอยู่แล้ว

ส่วนในระยะยาว ภาครัฐควรเร่งลงทุนขยายระบบชลประทาน โดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ควบคู่กับการยกระดับผลิตภาพและผลผลิตต่อไร่ เพื่อสร้างเสถียรภาพด้านรายได้ให้เกษตรกรและเสริมความมั่นคงทางอาหารของไทยรับมือสภาพภูมิอากาศที่แปรปรวนในอนาคต

คลิกอ่านบทความฉบับเต็ม