พฤศจิกายน 13,2026…เมื่อกฎบรรจุภัณฑ์ยุโรปเชื่อมโยงถึงการเข้าถึงตลาด ธุรกิจไทยต้องเตรียมพร้อมทั้งการออกแบบ วัตถุดิบ ข้อมูล และหลักฐานยืนยันความสอดคล้อง กสิกรไทย ภายใต้เครือข่ายฯ ThaiCBN ร่วมมือกับ Thailand PPWR Consortium เปิดมุมมองจากผู้เชี่ยวชาญและธุรกิจที่เริ่มลงมือแล้ว พร้อมเชื่อมระบบสนับสนุนให้ผู้ประกอบการวางแผนปรับตัวอย่างเป็นขั้นตอน
บรรจุภัณฑ์กำลังเป็นโจทย์สำคัญของการดำเนินธุรกิจในตลาดสหภาพยุโรป เพราะนอกจากหน้าที่ปกป้องสินค้า รักษาคุณภาพ และสื่อสารแบรนด์แล้ว ผู้ประกอบการยังต้องเตรียมข้อมูลเกี่ยวกับวัสดุ การออกแบบ และการจัดการหลังใช้งาน เพื่อรองรับกฎระเบียบด้านบรรจุภัณฑ์และขยะบรรจุภัณฑ์ หรือ Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR)
ดร.กรินทร์ บุญเลิศวณิชย์ ในฐานะประธานคณะกรรมการบริหารเครือข่ายธุรกิจเพื่อการจัดการสภาพภูมิอากาศประเทศไทย (Thailand Climate Business Network: ThaiCBN) เปิดเผยว่า ความร่วมมือระหว่างเครือข่ายฯ ThaiCBN และ Thailand PPWR Consortium มีเป้าหมายเชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านบรรจุภัณฑ์ ความยั่งยืน และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เข้ากับความต้องการของภาคธุรกิจไทย เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการปรับตัวอย่างมีประสิทธิภาพ และลดความเสี่ยงจากข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้นในตลาดโลก
“Thailand PPWR Stronger Together: ผนึกกำลังไทย รับมือ PPWR” จึงเชื่อมความเข้าใจเรื่องกฎระเบียบเข้ากับการตัดสินใจทางธุรกิจ ตั้งแต่สิ่งที่ต้องปรับ ผลกระทบด้านต้นทุน บทเรียนของผู้ประกอบการ ไปจนถึงความพร้อมของระบบข้อมูล การทดสอบ และเงินทุน โดยมีธนาคารกสิกรไทยร่วมเป็นกลไกสนับสนุนการเปลี่ยนผ่าน
PPWR
กฎระเบียบใหม่ด้านบรรจุภัณฑ์ที่ภาคธุรกิจควรรู้
ดร.นุจรินทร์ รามัญกุล ผู้เชี่ยวชาญวิจัย ประจำศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) อธิบายว่า ความท้าทายของ PPWR มีทั้งความซับซ้อนทางเทคนิค ความรับผิดชอบของผู้ผลิต และรายละเอียดที่ยังพัฒนาเพิ่มเติม ทำให้ธุรกิจต้องเตรียมพร้อมไปพร้อมกับติดตามข้อกำหนดอย่างต่อเนื่อง
ขอบเขตของการเตรียมตัวครอบคลุมบรรจุภัณฑ์หลายวัสดุ ตั้งแต่บรรจุภัณฑ์สำหรับจำหน่ายสินค้า การรวมหน่วยสินค้า ไปจนถึงการขนส่ง รวมถึงการค้าระหว่างธุรกิจและอีคอมเมิร์ซ ผู้ประกอบการจึงต้องสำรวจองค์ประกอบบรรจุภัณฑ์ตลอดเส้นทางที่นำสินค้าเข้าสู่ตลาด
ความรับผิดชอบดังกล่าวเกี่ยวข้องกับผู้ที่กำหนดรูปแบบและคุณสมบัติของบรรจุภัณฑ์ด้วย เจ้าของแบรนด์และผู้ผลิตสินค้าจึงต้องทำงานร่วมกับผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ เพื่อเตรียมข้อมูลและหลักฐานให้สอดคล้องกับบทบาทของตน
“ผู้ผลิตในที่นี้ก็คือผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์และผู้ผลิตสินค้าต้องเป็นผู้รับผิดชอบทุกอย่างทั้งหมด” ดร.นุจรินทร์กล่าว
สิ่งที่ต้องพิจารณามีตั้งแต่สารเคมีในวัสดุ ความสามารถในการรีไซเคิล การใช้วัสดุเท่าที่จำเป็น การใช้วัสดุรีไซเคิล ตลอดจนการประเมินและจัดทำเอกสารประกอบ ขณะที่บรรจุภัณฑ์อาหารยังต้องพิจารณาความปลอดภัยของวัสดุสัมผัสอาหารควบคู่กัน เอกสารของข้อกำหนดหนึ่งจึงไม่สามารถนำมาใช้แทนอีกข้อกำหนดโดยอัตโนมัติ
ดร.นุจรินทร์ย้ำว่า การเตรียมพร้อมต้องอาศัยระบบสนับสนุนของประเทศ ทั้งผู้ผลิตวัตถุดิบ ห้องปฏิบัติการ หน่วยตรวจสอบรับรอง และหน่วยงานภาครัฐ Thailand PPWR Consortium จึงเกิดขึ้นเพื่อร่วมตอบคำถามว่า จะออกแบบอย่างไรให้สอดคล้อง จะพิสูจน์อย่างไรให้คู่ค้าเชื่อมั่น และจะประสานความร่วมมือให้พร้อมทั้งระบบได้อย่างไร
มุมมอง PPWR จากยุโรป
ความคาดหวังใหม่ของตลาดต่อผู้ผลิตและคู่ค้า
เมื่อพิจารณาความคาดหวังของตลาดยุโรปผ่านคำอธิบายของ ดร.นุจรินทร์ การเปลี่ยนแปลงสำคัญคือการนำข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมมาเชื่อมกับเงื่อนไขการนำบรรจุภัณฑ์เข้าสู่ตลาด ผู้ประกอบการจึงต้องเตรียมความสอดคล้องและหลักฐานตั้งแต่ก่อนส่งมอบสินค้า
“คุณต้องสอดคล้องกับข้อกำหนดก่อน ไม่เช่นนั้นจะทำตลาดไม่ได้” ดร.นุจรินทร์กล่าว
การออกแบบจึงต้องคำนึงถึงการหมุนเวียนของวัสดุตั้งแต่ต้น ลดความซับซ้อนและวัสดุที่ไม่จำเป็น ควบคู่กับการรักษาหน้าที่ของบรรจุภัณฑ์ โดยเฉพาะความสามารถในการนำกลับเข้าสู่ระบบรีไซเคิลที่ใช้งานได้จริง
“ต้องรีไซเคิลได้จริง ไม่ใช่รีไซเคิลได้ทางทฤษฎี ต้องรีไซเคิลได้ในทางปฏิบัติจริง ๆ”
สำหรับวัสดุรีไซเคิล สิ่งที่ต้องเตรียมพร้อมครอบคลุมทั้งแหล่งที่มา คุณภาพ กระบวนการผลิต และข้อมูลตรวจสอบย้อนกลับ เพื่อให้ยืนยันได้ว่าวัสดุที่นำมาใช้มีคุณสมบัติและปริมาณตามที่ระบุ ขณะเดียวกัน ต้องติดตามรายละเอียดเรื่องความเทียบเท่ากับข้อกำหนดของยุโรปที่ยังพัฒนาเพิ่มเติม
ความคาดหวังที่ส่งต่อมายังผู้ผลิตและคู่ค้า จึงเกี่ยวข้องกับความสามารถในการตอบคำถามด้วยข้อมูล ผู้ผลิตไทยควรหารือกับลูกค้าให้ชัดว่า ต้องส่งมอบหลักฐานใด ใครเป็นผู้จัดเตรียม และต้องใช้เวลาเท่าใด เพื่อให้การออกแบบ การจัดซื้อ และเอกสารเดินไปในทิศทางเดียวกัน
ผลกระทบของ PPWR
ต่อการส่งออกภาคธุรกิจและเศรษฐกิจไทย
ดร.กฤตย์ สีตะธนี ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการ บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด ให้มุมมองว่า ผลกระทบเชื่อมโยงทั้งผู้ส่งออกบรรจุภัณฑ์โดยตรงและผู้ส่งออกสินค้าที่ใช้บรรจุภัณฑ์ ซึ่งเป็นตลาดที่กว้างกว่ามาก
ไทยส่งออกบรรจุภัณฑ์ไปสหภาพยุโรปประมาณ 2,900 ล้านบาทต่อปี ขณะที่การส่งออกสินค้าไทยไปตลาดดังกล่าวมีมูลค่าประมาณ 900,000 ล้านบาท และประเมินว่าค่าบรรจุภัณฑ์เฉลี่ยราว 2% ของมูลค่าสินค้าส่งออก สะท้อนว่าการปรับตัวต้องพิจารณาทั้งห่วงโซ่สินค้า
ผู้ประกอบการควรเริ่มจากจำแนกบรรจุภัณฑ์ออกเป็นกลุ่มที่สามารถคงรูปแบบเดิมได้โดยเตรียมหลักฐานเพิ่มเติม กลุ่มที่ต้องปรับวัสดุ และกลุ่มที่ต้องออกแบบใหม่ เพราะแต่ละกลุ่มมีต้นทุน ระยะเวลา และความซับซ้อนต่างกัน
ตามการประเมินที่นำเสนอในเวที กรณีปรับน้อยและเน้นการทดสอบกับเอกสาร อาจมีค่าใช้จ่ายประมาณ 10,000–30,000 บาท และผลกระทบต่อมาร์จิ้นประมาณ 0.1–0.6% กรณีปรับวัสดุมีผลกระทบต่อมาร์จิ้นประมาณ 0.7–1.1% ส่วนการออกแบบใหม่มีผลกระทบประมาณ 1.4–2.2% ทั้งหมดเป็นการประเมินตามกรณีตัวอย่าง ซึ่งต้องพิจารณาร่วมกับขนาดและลักษณะธุรกิจ
ดร.กฤตย์ชี้ว่า กลุ่มอาหารมีความซับซ้อนจากการใช้บรรจุภัณฑ์หลายประเภทและข้อกำหนดความปลอดภัย ขณะที่เครื่องจักรและอิเล็กทรอนิกส์ต้องคำนึงถึงการปกป้องสินค้าและการกันกระแทก การเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์จึงต้องรักษาประสิทธิภาพการใช้งานควบคู่กับการปรับให้สอดคล้อง
สำหรับผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ ยังมีโอกาสแข่งขันผ่านบริการข้อมูลและเอกสารที่รวดเร็ว การพัฒนากำลังผลิตรองรับความต้องการวัสดุรีไซเคิล และการสร้างความเชี่ยวชาญในบรรจุภัณฑ์เฉพาะทาง “ไม่ใช่แค่แข่งกันแค่ราคา” ดร.กฤตย์กล่าวถึงโอกาสแข่งขันผ่านการตอบสนองข้อมูลให้ลูกค้า
ผู้ส่งออกจึงควรประเมินช่องว่างและต้นทุนของตนเอง แล้วหารือกับลูกค้าในยุโรปทั้งด้านข้อกำหนดและค่าใช้จ่ายที่อาจเพิ่มขึ้น ขณะที่ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ต้องเตรียมข้อมูลวัตถุดิบ หลักฐานคุณสมบัติ และเอกสารให้ลูกค้านำไปใช้งานต่อได้
บทเรียนจากธุรกิจที่เริ่มลงมือแล้ว
เจาะมุมมองการเตรียมความพร้อมของภาคธุรกิจไทย
การเสวนาร่วมโดย ปฏิญญา ศิลสุภดล ผู้อำนวยการฝ่ายความยั่งยืน บริษัท เต็ดตรา แพ้ค (ประเทศไทย) จำกัด และ นาวิน สังขรัตน์ Packaging Research & Development Director ศูนย์วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร ซีพีเอฟ ดำเนินการเสวนาโดย ดร.วิชชุดา เดาด์ นักวิจัย ทีมวิจัยเทคโนโลยีพลาสติก (PLTT) กลุ่มวิจัยนวัตกรรมโพลิเมอร์และยาง แสดงให้เห็นว่าการเตรียมพร้อมต้องเชื่อมการพัฒนาบรรจุภัณฑ์กับระบบงานและคู่ค้า
ปฏิญญาอธิบายว่า เต็ดตรา แพ้คมองการปรับตัวเป็นการพัฒนาขีดความสามารถขององค์กรระยะยาว ครอบคลุมการออกแบบ การจัดการข้อมูล และการตอบสนองความต้องการลูกค้า โดยลงทุนในระบบบริหารข้อมูลและเครื่องมือดิจิทัล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเตรียมเอกสารและการสื่อสารภายใน
“การลงทุนครั้งนี้มันตอบโจทย์มากกว่า PPWR เท่านั้น” ปฏิญญากล่าว
การพัฒนาระบบดังกล่าวช่วยวางฐานรองรับข้อกำหนดอื่นในอนาคตด้วย เมื่อข้อมูลและกระบวนการทำงานมีความต่อเนื่อง องค์กรสามารถลดภาระงานซ้ำและบริหารค่าใช้จ่ายในการตอบคำถามลูกค้าได้ดีขึ้น
ด้านนาวินกล่าวว่า ซีพีเอฟต่อยอดจากนโยบายบรรจุภัณฑ์ยั่งยืน โดยศึกษาข้อกำหนด ประเมินช่องว่างของบรรจุภัณฑ์ที่ส่งออกไปยุโรป ตั้งทีมงานภายใน และประสานซัพพลายเออร์เพื่อเตรียมข้อมูลและพัฒนาแนวทางร่วมกัน
สำหรับธุรกิจอาหาร ทุกการเปลี่ยนแปลงต้องทดสอบยืนยันว่า บรรจุภัณฑ์ยังรักษาคุณภาพ ความปลอดภัย และอายุการเก็บรักษาได้ การทำงานจึงต้องเชื่อมเจ้าของสินค้า ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ และผู้จัดหาวัตถุดิบตั้งแต่ต้น
ซีพีเอฟบริหารต้นทุนผ่านการหารือซัพพลายเออร์ล่วงหน้า การมองบรรจุภัณฑ์เป็นแพลตฟอร์มเพื่อให้เกิดขนาดการผลิตที่เหมาะสม และการออกแบบให้ใช้วัสดุพอดีกับหน้าที่ โดยพิจารณาความคุ้มค่าทั้งห่วงโซ่
“ต้นทุนบรรจุภัณฑ์ตั้งต้นอาจจะสูงขึ้น แต่การกำจัดที่ปลายทางถูกลง” นาวินกล่าวถึงปัจจัยผู้ประกอบการตัดสินใจ
ดร.วิชชุดาสรุปบทเรียนว่า ธุรกิจสามารถเริ่มจากระบบที่มีอยู่แล้ว เช่น การจัดการสารเคมีและข้อมูลซัพพลายเออร์ จากนั้นจึงกำหนดวิธีจัดเก็บและส่งต่อข้อมูลให้ใช้งานร่วมกันได้ พร้อมเข้าหารือลูกค้าเชิงรุกเพื่อเพิ่มเวลาเตรียมพร้อม
“เราควรจะมองต้นทุนเป็นการลงทุน” ดร.วิชชุดากล่าว
ความพร้อมของ Ecosystem
การสนับสนุนที่ภาคธุรกิจต้องการ
ความพร้อมระดับบริษัทต้องเดินคู่กับระบบสนับสนุนของประเทศ เวทีนี้มี ดร.นุจรินทร์ รามัญกุล จาก MTEC, ดร.วิชัย ณรงค์วณิชย์ ผู้ช่วยผู้จัดการใหญ่ ธนาคารกสิกรไทย และวิชชา พิชัยณรงค์ ผู้อำนวยการกลุ่มรับรองหน่วยรับรอง (Chief of Certification Body Accreditation Group) สำนักงานคณะกรรมการการมาตรฐานแห่งชาติ ร่วมแลกเปลี่ยน ดำเนินการเสวนาโดย ดร.วศิมน เรืองเล็ก Climate Impact & Circularity Senior Alliances Manager SCG Chemicals PLC. (Thailand PPWR Consortium)
ดร.นุจรินทร์มองว่า จุดที่ไทยต้องเร่งพัฒนาคือข้อมูลและความเชื่อมั่นในหลักฐานที่ส่งต่อให้คู่ค้า หากข้อมูลสารเคมี วัตถุดิบ และกระบวนการผลิตถูกจัดเก็บอย่างเป็นระบบ จะช่วยลดภาระการพิสูจน์ซ้ำของผู้ใช้วัสดุปลายทางได้
ข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมควรเป็นส่วนหนึ่งของคุณภาพสินค้าที่ธุรกิจพัฒนาและส่งมอบให้ลูกค้า เพื่อให้การลงทุนสร้างข้อมูลช่วยเพิ่มคุณค่าและความสามารถในการแข่งขัน
“แต่ถ้าเกิดเป็นคุณภาพหลัก มันคือสิ่งที่เราขาย” ดร.นุจรินทร์กล่าว
ด้านวิชชาอธิบายว่า การแสดงความสอดคล้องต้องมีเอกสารทางเทคนิคและหลักฐานที่ตรวจสอบกลับไปยังสิ่งที่ผู้ผลิตระบุได้ ธุรกิจจึงต้องเตรียมคนที่เข้าใจวิธีเก็บข้อมูล การคำนวณ และเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ควบคู่กับการใช้บริการทดสอบหรือทวนสอบตามความจำเป็น
“ก็จะยังต้องมีหลักฐาน” วิชชากล่าวถึงสิ่งที่ต้องรองรับการแสดงความสอดคล้องของผู้ผลิต
การพัฒนาระบบสนับสนุนจึงต้องครอบคลุมผู้ให้บริการตรวจสอบรับรองและห้องปฏิบัติการของไทย ทั้งความสามารถบุคลากร เครื่องมือ และการสร้างการยอมรับ เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าถึงบริการที่มีคุณภาพและบริหารต้นทุนได้
ดร.วิชัย ให้มุมมองว่า กสิกรไทยมุ่งทำหน้าที่เชื่อมให้ภาคธุรกิจเปลี่ยนผ่าน โดยการสนับสนุนต้องเริ่มจากองค์ความรู้และความเข้าใจความเสี่ยงของธุรกิจ ก่อนพัฒนาเป็นแผนงาน โครงการ และการพิจารณาแหล่งเงินทุนที่เหมาะสม
“เราเองก็พยายามเป็นตัวเชื่อม สำหรับให้ทางภาคธุรกิจเองสามารถเปลี่ยนผ่านได้อย่างประสบความสำเร็จ” ดร.วิชัยกล่าว
ธนาคารให้ความสำคัญกับความสามารถในการปรับตัวของผู้ประกอบการ หรือ Resilience Mindset เพราะธุรกิจต้องรับมือทั้งกฎการค้าใหม่ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และความเสี่ยงต่อการดำเนินงาน การเตรียมพร้อมล่วงหน้าจึงเป็นส่วนหนึ่งของการรักษารายได้และความต่อเนื่องทางธุรกิจ
แนวทางสนับสนุนประกอบด้วยการสร้างความตระหนักและขีดความสามารถผ่าน ThaiCBN การจัดทำข้อมูลบัญชีคาร์บอน การให้คำปรึกษาด้านเป้าหมายและเทคโนโลยี ตลอดจนการเชื่อมผู้ให้บริการที่เหมาะสม เมื่อเห็นแผนงานและโครงการชัดเจน จึงเชื่อมไปสู่การพิจารณาเงินทุนตามลักษณะธุรกิจ
ในส่วนเศรษฐกิจหมุนเวียน ดร.วิชัยยกตัวอย่างกิจกรรมตั้งแต่การจัดการขยะให้เป็นวัตถุดิบสำหรับรีไซเคิล ไปจนถึงการนำวัสดุรีไซเคิลไปผลิตสินค้า ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ธุรกิจสามารถนำมาหารือเพื่อพัฒนาแนวทางสนับสนุนได้ โดยธนาคารต้องประเมินทั้งความเหมาะสมของกิจกรรม ความเสี่ยง และความสามารถดำเนินธุรกิจต่อไป
การทำงานภายใต้แนวคิด Stronger Together จึงเชื่อมความรู้ ข้อมูล มาตรฐาน และเงินทุนเข้าด้วยกัน เพื่อให้ผู้ประกอบการเห็นสิ่งที่ต้องเริ่มทำและเข้าถึงความช่วยเหลือได้ตรงจุด พร้อมพัฒนาบรรจุภัณฑ์และระบบงานให้รองรับเงื่อนไขการค้าในระยะยาว
SD Perspectives | Thailand’s Sustainability & Business Strategy Media
สำนักข่าวและสื่อวิเคราะห์ด้าน Sustainability และ Business Strategy ของประเทศไทย นำเสนอข่าวสาร บทวิเคราะห์ และประเด็นสำคัญด้าน ESG, Nature & Biodiversity, Sustainable Finance, Business Strategy และ DEI เพื่อช่วยผู้บริหาร นักลงทุน และองค์กรไทย เข้าใจความเสี่ยง โอกาส และทิศทางการแข่งขันใหม่ของโลกธุรกิจในยุคแห่งการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
