กรกฎาคม 29,2026…ความร้อนจัดไม่เพียงแต่ทำให้เมืองน่าอยู่น้อยลงเท่านั้น แต่ยังเปลี่ยนมุมมองว่าใครบ้างที่จะมีที่อยู่อาศัยได้ในแต่ละพื้นที่ ร้านเบเกอรี่ขนมปังซาวร์โด ร้านกาแฟยุคใหม่ และบาร์ไวน์เล็กๆ เหล่านี้เป็นสัญญาณบ่งบอกถึงการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจที่ค่อยๆ แทรกซึมเข้ามาในชานเมืองของยุโรปมานานหลายทศวรรษแล้ว แต่ตอนนี้มีตัวชี้วัดใหม่ที่แยกคนรวยออกจากคนจน และลึกซึ้งกว่าคุณภาพของขนมอบในท้องถิ่นมาก
ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เช่น น้ำท่วม การกัดเซาะชายฝั่ง และความร้อนจัด กำลังส่งผลต่อการเลือกที่อยู่อาศัยของผู้คนมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งนำไปสู่ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทำให้ “ราคาบ้านสูงขึ้น” ราคาอสังหาริมทรัพย์ในย่านที่ปลอดภัยกว่าเพิ่มขึ้น เนื่องจากการหลั่งไหลเข้ามาของผู้อยู่อาศัยที่ร่ำรวย ผลักดันผู้ที่มีฐานะทางการเงินไม่ดีออกไป
งานวิจัยชิ้นใหม่จากบาร์เซโลนาได้ศึกษาปรากฏการณ์นี้ โดยจัดทำแผนที่แสดงพื้นที่ในเมืองของสเปนเสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจที่เกิดจากสภาพภูมิอากาศมากที่สุด บนแพลตฟอร์มที่เปิดให้เข้าถึงได้ฟรี
งานวิจัยนี้ ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of City Climate Policy and Economy โดยโครงการ ClimateJusticeReady ได้รวบรวมตัวชี้วัดด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และที่อยู่อาศัย เพื่อสร้างดัชนีความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจที่เกิดจากสภาพภูมิอากาศ
ย่านใดบ้างที่เสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจที่เกิดจากสภาพภูมิอากาศมากที่สุด?
นักวิจัยจาก Barcelona Lab for Urban Environmental Justice and Sustainability (BCNUEJ) ที่มหาวิทยาลัย Autònoma de Barcelona (ICTA-UAB) รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการสัมผัสกับความร้อน การเข้าถึงพื้นที่สีเขียว ความเปราะบางทางสังคม อายุของอาคาร และสิ่งอำนวยความสะดวกสาธารณะสำหรับเทศบาลนครทั้ง 36 แห่งของบาร์เซโลนา
ผลการวิจัยสวนทางกับที่คาดการณ์ไว้
สถานที่ที่อ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจที่เกิดจากสภาพภูมิอากาศมากที่สุด กลับเป็นสถานที่ที่ตรงกันข้ามกับสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจดั้งเดิม
ขณะที่ราคาบ้านในศูนย์กลางเมืองที่พัฒนาแล้วมักสูงเนื่องจากอยู่ใกล้กับศูนย์กลางการคมนาคม ร้านค้า และร้านอาหาร แต่พื้นที่เหล่านี้มีการก่อสร้างและประชากรหนาแน่น ทำให้มีอุณหภูมิสูงขึ้น มลพิษมากขึ้น
ในทางกลับกัน ย่านที่อยู่รอบนอกของเมืองมักมีพื้นที่สีเขียวมากกว่า ประชากรหนาแน่นน้อยกว่า มลพิษน้อยกว่า เย็นกว่า และจนถึงปัจจุบันนี้ ราคาถูกกว่า นอกจากนี้ยังมักมีคุณภาพอาคารดีกว่า
บ้านเรือนในบริเวณเหล่านี้รอดพ้นจากการเก็งกำไรและการพัฒนาเมืองที่ขับเคลื่อนด้วยการค้าและการท่องเที่ยวเหมือนกับบ้านใจกลางเมือง แต่การศึกษาแสดงให้เห็นว่าบ้านเหล่านี้อาจกลายเป็นจุดหมายปลายทางใหม่สำหรับผู้ที่ต้องการหลีกหนีความร้อนใจกลางเมือง
“เมื่อโลร้อนนำมาซึ่งคลื่นความร้อนยาวนานและรุนแรงขึ้นในบ้านที่ไม่ได้เตรียมพร้อมรับมือ ลำดับความสำคัญของผู้คนอาจเปลี่ยนแปลงไป พื้นที่ที่ก่อนหน้านี้ไม่เคยถูกพูดถึงเรื่องการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจ อาจกลายเป็นพื้นที่ที่น่าดึงดูดใจอย่างมากจากมุมมองด้านสิ่งแวดล้อมและความสะดวกสบายจากปัญหาความร้อน” Amalia Calderón Argelic co-led ของโครงการกล่าว
การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจจากสภาพอากาศอาจทำให้ความเหลื่อมล้ำแพร่กระจาย
เช่นเดียวกับที่คนท้องถิ่นถูกผลักดันออกจากใจกลางเมืองต่างๆ ทั่วทวีปยุโรป พวกเขาอาจเผชิญกับอุปสรรคเพิ่มเติมในชานเมืองในไม่ช้า เนื่องจากสภาพอากาศที่รุนแรงผลักดันให้ผู้อยู่อาศัยที่มีฐานะร่ำรวยย้ายไปยังย่านที่ได้รับการปกป้องมากกว่า ซึ่งจะทำให้กระบวนการที่กำลังดำเนินอยู่ทวีความรุนแรงขึ้น
ฤดูร้อนนี้ คลื่นความร้อนหลายระลอกได้พัดถล่มเมืองต่างๆ ในยุโรป รวมถึงบาร์เซโลนา ด้วยอุณหภูมิที่ทำลายสถิติ ความร้อนจัดไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวอีกต่อไป แต่เป็นลักษณะที่เกิดขึ้นยาวนานขึ้นเรื่อยๆ ในฤดูร้อนของยุโรป บริการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโคเปอร์นิคัสของสหภาพยุโรปได้เตือนเมื่อเร็วๆ นี้
น้ำท่วมชายฝั่งที่รุนแรงก็เกิดขึ้นบ่อยขึ้นมากเช่นกัน เนื่องจากภาวะโลกร้อนที่เกิดจากฝีมือมนุษย์ผลักดันให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น ในขณะที่อุณหภูมิที่สูงขึ้นทำให้ปริมาณน้ำฝนเพิ่มขึ้น
นักวิจัยจากโครงการ ClimateJusticeReady เตือนว่า การลงทุนของเทศบาลในการปรับตัวต่อภาวะโลกร้อน เช่น การสร้างพื้นที่สีเขียวหรือการฟื้นฟูทางน้ำ อาจส่งผลให้ต้นทุนที่อยู่อาศัยในละแวกนั้นสูงขึ้น และทำให้ประชากรกลุ่มเปราะบางที่อาศัยอยู่ในพื้นที่นั้นต้องพลัดถิ่น ปรากฏการณ์การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจที่เกิดจากสภาพภูมิอากาศ (Climate gentrification) กำลังเกิดขึ้นแล้วในเมืองต่างๆ ของสหรัฐฯ เช่น บอสตันและไมอามี ซึ่งน้ำท่วมบ่อยครั้งและระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นเป็นภัยคุกคามที่เพิ่มขึ้น
หากไม่มีนโยบายที่จะคาดการณ์ถึงการเปลี่ยนแปลงนี้ ความไม่เท่าเทียมกันแบบเดียวกันที่พบในใจกลางเมืองก็มีแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นซ้ำในพื้นที่ใหม่ๆ Amalia Calderón Argelic เตือนว่า
“ปัญหาคือสิ่งนี้อาจเกิดขึ้นในเทศบาลที่ไม่ได้เตรียมพร้อมที่จะจัดการกับทุกสิ่งที่อาจเกิดขึ้นในแง่ของความไม่เท่าเทียมกันทางสังคมและการพลัดถิ่น”
โครงการในบาร์เซโลนาเน้นย้ำถึงเทศบาลหลายแห่งในเขตชานเมืองที่เปราะบางเป็นพิเศษต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจที่เกิดจากสภาพภูมิอากาศ ซึ่งรวมถึง Badia del Vallès, Sant Adrià del Besòs, Castelldefels, Valldoreix และบางส่วนของ Sant Boi de Llobregat และ Torrelles de Llobregat นับเป็นหนึ่งในงานวิจัยแรกๆ ที่ศึกษาปรากฏการณ์นี้อย่างเป็นระบบในแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียนของยุโรป แต่เนื่องจากสภาพอากาศสุดขั้วทวีความรุนแรงขึ้นอันเนื่องมาจากการปล่อยมลพิษที่เกิดจากฝีมือมนุษย์ แนวโน้มนี้จึงมีแต่จะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
ทีมา..euronews
SD Perspectives | Thailand’s Sustainability & Business Strategy Media
สำนักข่าวและสื่อวิเคราะห์ด้าน Sustainability และ Business Strategy ของประเทศไทย นำเสนอข่าวสาร บทวิเคราะห์ และประเด็นสำคัญด้าน ESG, Nature & Biodiversity, Sustainable Finance, Business Strategy และ DEI เพื่อช่วยผู้บริหาร นักลงทุน และองค์กรไทย เข้าใจความเสี่ยง โอกาส และทิศทางการแข่งขันใหม่ของโลกธุรกิจในยุคแห่งการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
